Hoe jij als ouder verantwoordelijk bent voor het vertrouwen van je kind

Hoe jij als ouder verantwoordelijk bent voor het vertrouwen van je kind

Is jouw kind wat onzeker? Wil je weten hoe dat komt en wat je er aan kan doen? De oplossing ligt bij jou als ouder. In deze blog leg ik uit wat de kenmerken zijn van vertrouwen, hoe vertrouwen ontstaat en welke 4 pijlers (van pedagoog Jessica Hebly) je als ouders aan kunt houden om er voor te zorgen dat je kind zelfvertrouwen krijgt. Jij als ouder speelt hierin een cruciale rol.

Dit blog is geïnspireerd op het boek ‘het perfect kind’ van Jessica hebly met aanvullingen van het boek ‘De twaalf zintuigen’ van Albert Soesman en mijn eigen visie en kennis van de praktijk.

Hoe ontstaat zelfvertrouwen en wat zijn de kenmerken?

Zelfvertrouwen houdt in dat je zowel een positief als een realistisch beeld van jezelf hebt. Een gezond gevoel van vertrouwen herken je aan de volgende punten:

  • Je accepteert jezelf, en je gelooft in je eigen kwaliteiten
  • Je hebt het gevoel dat je welkom bent bij een ander
  • Je gelooft in je eigen inzicht

Punten bij gebrek aan zelfvertrouwen:

  • Om je goed te voelen ben je afhankelijk van de goedkeuring van een ander
  • Je gaat uitdagingen uit de weg, bent bang voor mislukkingen
  • Succes schuif je af op het toeval en denkt niet dat het door jou komt

Zelfvertrouwen is belangrijk. Dit bepaalt namelijk hoe een kind omgaat met zichzelf in de wereld situaties en met anderen. Hoe meer zelfvertrouwen, hoe meer redzaam en open een kind is naar de wereld. Een open kind is nieuwsgierig naar nieuwe dingen en durft deze te onderzoeken.

Een kind met zelfvertrouwen zit goed in zijn vel en kan zich optimaal ontwikkelen!

Hoe jij reageert op het gedrag van het kind heeft invloed op hoe het zelfvertrouwen van het kind zich ontwikkelt. Kinderen hebben vanuit zichzelf nog geen zelfvertrouwen, een baby moet eerst de kaders van veiligheid ontdekken. Vertrouwen wordt dus in eerste instantie vanuit de ouders en andere belangrijke mensen in de omgeving gegeven.

Een kind dat van jongs af aan gekoesterd wordt, je voldoende aandacht krijgt, het gevoel krijgt dat hij/zij welkom is, waardevol is en geaccepteerd wordt zoals die is. Dan heeft een kind een goede stevige basis voor een positief zelfbeeld.

Een kind dat vanaf jongs af aan over beschermd wordt opgevoed, bekritiseert wordt of klein wordt gehouden zal de natuurlijke drang afgeremd worden om zelfredzaamheid/ zelfstandigheid te ontwikkelen. Het gevoel van tekortschieten, het gevoel van weinig toe in staat zijn en soms minderwaardig zijn, zal dan juist toenemen”.

Gelukkig zijn er veel herstelkansen, dan al niet door de (nieuwe) mensen om je heen, dan wel met een therapeut die het gevoel van positief zelfbeeld weer laat groeien. Echter zijn deze nieuwe kansen niet nodig als je vanaf jongs af aan al weet hoe je als ouder het vertrouwen van je kind kan laten groeien.

Spiegeling, verbale en non-verbale communicatie hebben invloed op het zelfvertrouwen

Kinderen ervaren zichzelf in de reactie van de ander en kijken dan ook naar de wereld via hun ouders. De non-verbale en verbale communicatie hebben invloed op het zelfbeeld van het kind. Als jij als kind elke keer te horen krijgt dat je het niet goed doet, dan begrijp je dat het zelfvertrouwen daar niet van groeit. Het ene kind wordt boos, de ander voegt, de ander trekt zich terug. De uiting verschilt hierin per kind. Als een kind zich niet gezien of gehoord voelt, kan die moeilijk empathie opbrengen voor een ander.

Het kind krijgt sneller en vaker (onnodig) ruzie doordat die zich niet kan inleven in de ander. Hierdoor is de kans groter dat andere kinderen niet meer of minder met hem willen spelen, waardoor het kind een lager zelfbeeld ontwikkelt. Empathie is dus belangrijk om vriendschappen aan te gaan. Het waarderingsgevoel wat hier uit voort komt zorgt voor een positief zelfbeeld en zelfvertrouwen.

Kinderen leren door te kijken naar hoe jij doet, wie jij bent en wat je zegt. Kinderen spiegelen jou dus! Wil jij dat jouw kind aardiger reageert op een ander? Wees dan zelf ook aardiger in de communicatie niet alleen naar je kind toe, maar naar iedereen. Want ook de interactie van jou met de ander, waar jouw kind niet aan deelneemt, wordt onbewust opgeslagen door je kind.

Voorbeeld

Trek jij altijd snelle conclusies, veroordeel je snel en komt dat voort uit onzekerheid? Dan is de kans groot dat jouw kind ook leert om snel conclusies te trekken, te veroordelen en niet open te staan voor het gevoel en de beleving van een ander.

Jij hebt ruzie met je partner en je spreekt allebei je gevoel uit en je lost dat op. Je kind op deze manier dat die boos mag zijn en zijn gevoel mag uiten, zonder bang te zijn voor de confrontatie met de ander.

Kinderen leren door 95% te imiteren!

Ze doen dus wat jij doet. Bevalt het gedrag van jouw kind je niet, kijk dan eens naar je eigen gedrag. Dat kan soms best confronterend zijn. Ze zeggen niet voor niets dat kinderen spiegels zijn van jezelf.
Als jij leeft naar de normen en waarde die voor jou belangrijk zijn, zal je zien dat jouw kind het na zal doen. Goed voorbeeld doet volgen!

Betrokkenheid is van groot belang voor het vertrouwen

De eerste Pijl van Jessica Hebly is Betrokkenheid. Regelmatige, oprechte één op één contact is van groot belang voor opgroeiende kinderen. Ben je er echt? Ben je er helemaal, zonder afleidingen? Luister en zie je je kind? Ben je emotioneel beschikbaar? Alleen dan bestaat er daadwerkelijk verbinding tussen jou en je kind.

Volgens Jessica Hebly, die het boek ‘het perfecte kind’ schreef komen sommige gedragsproblemen voort aan een tekort aan verbinding of een tekort aan discipline.
“Kinderen willen gehoord en zich gezien voelen en hebben behoefte aan betrokkenheid en wezenlijk contact. Als kinderen ervaren dat hun welzijn minder belangrijk is dan andere zaken, zullen ze het gevoel van contact gaan onderdrukken. Op deze manier leren ze geen aandacht te schenken aan hun eigen gevoel, gedachte of behoeftes. Ze zoeken afleiding voor dit gemis.”

Half contact is geen betrokkenheid en zal hoogstwaarschijnlijk niet veel goeds doen aan het zelfvertrouwen van je kind.

Met betrokkenheid bedoel ik niet dat het kind het middelpunt is van alle aandacht, want dat is ook geen realistisch beeld. Maar als een kind jouw aandacht zoekt om een tekening te geven en jij reageert daar oppervlakkig op omdat je met je telefoon in je handen zit, dan gaat de telefoon boven de tekening van je kind. Wat je beter kan doen is je kind laten wachten en dit communiceren. “even wachten, papa leest even iets af en dan kom ik bij je” Houd wel belofte natuurlijk. Als je klaar bent met lezen, ga dan naar je kind toe. Op deze manier ben volledig betrokken bij je kind ook al moet je kind even wachten. Op deze manier leert het kind vertrouwen, ook al moest je kind even wachten.

Duidelijkheid schept veiligheid en vanuit daar kan vertrouwen groeien

De tweede pijl is duidelijkheid. Dit heeft te maken met heldere kaders. Dit houdt in dat je naast consequent te zijn, het belangrijk is dat wat je denkt, zegt en doet overeenkomt met elkaar. Kinderen voelen dit haarfijn aan als dat niet het geval is.

Voorbeelden:

“nee hoor ik ben helemaal niet verdrietig” terwijl een kind een huilende, traan wegvegende mama ziet, klopt dat niet. Wat moeder zegt en laat zien/voelt, komen niet overeen en dat brengt verwarring.

Of

Bij de peuterspeelzaal: “Ga jij maar spelen, papa blijft hier”. Het kind gaat spelen en papa gaat stiekem weg zodat hij geen huilende peuter hoeft achter te laten. Een kind mag huilen bij het afscheid, en zal leren dat die ook even zonder ouders kan en dat er altijd iemand is om hem op te halen. Een ouder die zomaar verdwijnt is een ouder waar je als kind niet op kan bouwen.

Als je vanuit duidelijkheid wilt opvoeden is het een idee om te handelen vanuit waarden en niet zo zeer vanuit strikte regels. Welke waarden wil jij je kind meegeven? In de praktijk en opvoeding geef je daar dan handen en voeten aan. Wat vind jij belangrijk in het leven ?

Voorbeelden van een aantal waarden zijn:

gezondheid
eerlijkheid
respect
creativiteit
verantwoordelijkheid

Als dit voor jezelf duidelijk is, schept dat een basis voor je handelen en opvoeden. Alle keuzes die je binnen jouw opvoeding maakt zullen hiermee verbonden zijn. Ik ben er van overtuigd dat als je weet waarom je iets doet je veel bewuster je keuzes maakt en niet stug om gaat met regels.

Je handelt dan ook niet vanuit een ‘machtspositie’, maar vanuit de waarden die je mee wilt geven.

Bij regels horen uitzonderingen. Soepel en liefdevol met regels omgaan kan je pas doen als je weet waarom je die regels hanteert en hiervoor moet je je eigen waarden weten.

Duidelijkheid zorgt bij kinderen voor een veilig gevoel. Géén regels/kaders is eng voor kinderen, omdat ze niet weten waar ze aan toe zijn en wat er kan gebeuren.

Sommige kinderen zullen graag tegen grenzen en kaders aanschoppen. Als je altijd mee beweegt met de wensen van je kind, bevestig je aan je kind dat de kaders voor jou niet duidelijk zijn, en hierdoor niet veilig. Als regels continu worden opgeschoven of worden opgeheven, dan kan dit een heel eng zijn voor kinderen. Terwijl als je voet bij stuk houdt, los van die ene uitzondering, zal je kind zich veilig voelen omdat er duidelijkheid is. Die ene uitzondering is dan voor speciale momenten. Bedenk dat hoe vaker je een uitzondering maakt, hoe minder speciaal het voor het kind is.

Stel deze kaders als een huiskamer voor

De deur naar buiten zijn de momenten van uitzondering. Als een kind ouder wordt vervallen sommige regels, de kamer wordt groter. De grote van de huiskamer groeit mee met de leeftijdsfase van het kind. Maar te snel een te grote kamer is niet meer gezellig of veilig. Een kamer zo groot als een voetbalveld, voelt niet meer als een kamer aan, maar eerder als onveilig en eenzaam. De muren van de kamer zijn de kaders van de opvoeding. Als je elke keer de regels/kaders opschuift wordt de kamer steeds groter, zo groot dat het niet meer als kamer aanvoelt.

Er zullen een aantal kinderen zijn die de muren zullen testen. Als ik er tegen aanschop, stort de muur dan in? Of wordt de kamer weer een stukje groter? Een kind die de muren niet vertrouwt kan soms juist tegen de muren aanduwen. Schuif jij als ouder de regels op, dan bevestig je dat de muren inderdaad niet te vertrouwen zijn. Terwijl het kind juist zo behoefte heeft aan de duidelijkheid en stevigheid.

Kwetsbaarheid is jezelf laten zien en dat geeft vertrouwen

De derde pijl is kwetsbaarheid. We willen graag alleen het beste van onszelf aan iedereen laten zien. (hierbij helpt social media vooral bij..). Onze mindere en zwakke kanten laten we liever achterwegen wat het juist moeilijk maakt om echt contact aan te gaan. Vertrouwen krijg je alleen door je kwetsbaar op te stellen. Je geeft jezelf helemaal bloot en je laat je ware ik zien. Dat doe je ook door iemand anders als eerste te vertrouwen. Daar zit een risico aan vast, maar meestal krijg je er vertrouwen voor terug.

The best way to find out if you can trust somebody is to trust them”- Ernest Hemingway.

Het effect van kwetsbaarheid is dat mensen verantwoordelijkheid nemen om jouw vertrouwen niet te schaden. Dit kan je ook doen met kinderen. Als jij het vertrouwen geeft aan een kind dat die het zelf kan (misschien met een kleine ondersteuning) zal een kind zich serieus genomen voelen en deze verantwoordelijkheid grijpen. Kinderen willen graag laten zien dat ze het kunnen, en vragen om die bevestiging, door ze dingen zelf te laten doen voelen ze die verantwoordelijkheid en groeit het vertrouwen in zichzelf.

Als je kwetsbaar bent en het vertrouwen aan mensen geeft, bestaat de kans dat iemand het vertrouwen toch schaad. Dit kan doordat jij een inschattingsfout maakt of iemand overvraagt hebt. Dat kan een gevoel van mislukking oproepen. Er gaat iets fout, iets gaat kapot, iemand anders wordt boos op je doordat jij iemand anders vertrouwde (om iets te doen). Maar als jij vertrouwen in jezelf hebt, mogen je teleurstelling/verdriet/ frustratie gevoelens er zijn, zonder dat het afbreuk doet aan je eigen zelfbeeld en kan je bedenken ‘ik heb een fout gemaakt, maar ik ben nog steeds een goed mens’.

Kinderen leren door te spiegelen en kijken naar jou als voorbeeld. Ook hoe jij over jezelf denkt, hoe je met andere omgaat, etc.
  • Als jij meteen jezelf een mislukking vindt nadat iets fout gaat, zal je kind leren zo op die manier naar zichzelf te kijken.
  • Als jij als ouder achterdochtig bent, dan zal jouw kind dat overnemen.
  • Als jij het klimrek niet vertrouwt, zal het kind het klimrek niet vertrouwen en daarmee zichzelf een leermoment ontnemen of het gevoel hebben dat het klimrek het gewicht niet aan kan.

Bij kwetsbaarheid mag je dus je emoties en gevoel laten zien en dat ook erkennen bij je kind, ook al ben je het er mee eens of niet. Falen hoort bij kwetsbaar zijn. Kinderen moeten nog leren dat soms niet alles in één keer lukt en dat dat helemaal niet erg is. Verliezen van een spelletje kan een ramp zijn voor een kleuter. Dit is logisch want ze kunnen nog niet goed relativeren. Door te zeggen

hè wat vervelend dat je hebt verloren, dat is nou jammer! Je hebt je best gedaan, ik zie dat je graag had willen winnen. Misschien de volgende keer!”

Geef je hen hem vertrouwen dat het de volgende keer misschien wel gaat lukken.

Door emoties en gevoel voor kinderen te erkennen, kunnen ze uitgroeien tot authentieke en empathische mensen die weten wat goed en fout is. Ze staan dichtbij zichzelf en zien ook de ander. Kortom zelfvertrouwen. Kinderen die niet gezien zijn in hun emotionele behoeften verharden juist omdat ze de verbinding met hun eigen gevoel weinig hebben gevoeld. Hierdoor kunnen ze slecht hun eigen grenzen bewaken in deze maatschappij die non-stop een beroep doet op keuzemogelijkheden. Keuzestress is iets waar je heel onzeker van kan worden als je niet stevig in je schoenen staat, anders slaat de paniek toe.

Als kinderen ontdekken waar ze goed in zijn en wat hen onderscheidt van de ander, zullen ze groeien in hun zelfvertrouwen. Ook door te leren om hun gevoel en emotie een uiting te geven vergroot dat hun zelfvertrouwen.

Tegenovergestelde van kwetsbaarheid is zekerheid, maar daar heb je als ouder of mens geen grip op. Je weet niet hoe jouw kind het zal doen als die later volwassen is. Kinderen mogen hun eigen weg ontdekken met vallen en opstaan, jij mag daarop vertrouwen. Jij bent hierin hun voorbeeld. Zonder controle, maar wel met kwetsbaarheid en vanuit daar kunnen kinderen hun eigen kracht ontwikkelen.

 

Met openheid leren kinderen dat ze mogen vertrouwen op zichzelf

De vierde pijl om het vertrouwen te vergroten volgens Hebly is openheid. Het verlengde van kwetsbaarheid is openheid. Open durven te zijn naar anderen en jezelf te zijn. Op deze manier ontwikkelt het kind zelfvertrouwen vanuit hun omgeving. Hoe ouders reageren op een kind maakt uit hoe het zelfbeeld van het kind zal worden. Ouders hebben dan ook een grote invloed op de ontwikkeling van het zelfvertrouwen van het kind.

Door open te zijn komen al de hierboven benoemde punten als het ware samen. Door open te zijn ben je kwetsbaar, maar geef je wel het vertrouwen aan een ander, waardoor je het terug krijgt. Door open te zijn ben je duidelijk, handel je vanuit waarden en weet een kind waar die aan toe is. Dit geeft veiligheid waaruit vertrouwen kan ontstaan. Door open te zijn is er mogelijkheid tot echt contact en betrokkenheid, dat wat het kind nodig heeft om zelfvertrouwen te ontwikkelen.

Doordat jij open bent, je vertelt dat je ergens van baalt, leren kinderen dat niet alles vanzelf gaat en dat dat niet het einde hoeft te betekenen. Kinderen zien je oefenen, vallen en weer opstaan en leren dat het erbij hoort in welke situatie dan ook. Door als ouder te laten zien wat jou bezig houdt, niet alleen het mooie laat zien, leren kinderen dat vallen en opstaan bij het leven hoort en geen afbreuk hoeft te doen aan je talenten. Oefenen baart kunst, lukt het vandaag niet, dan misschien morgen of volgende maand. Door niet meteen onderuit geschoffeld te worden na één mislukking, maar door juist te blijven oefenen of het de volgende keer anders te doen. Op deze manier leren kinderen om te gaan met teleurstellingen zonder dat het afbreuk doet aan het zelfvertrouwen en hun zelfbeeld.

Bedenk dat het zelfvertrouwen van je kind dus bij jou begint. Als jij jezelf lief hebt zoals je bent, zal je kind ook een positief zelfbeeld krijgen. Als jij betrokken bent en vanuit waarde en kwetsbaarheid handelt, dan ben je het beste voorbeeld voor je kind en kan het zelfvertrouwen alleen nog maar groeien.

Als Contakids docente en danseres zie ik wat beweging, contact, aandacht en beweging kan doen voor het zelfvertrouwen van ieder mens. Via speelse wijze heb ik al veel ouders geholpen met het vertrouwen geven aan hun kind. Wil jij ook met aandacht, plezier en al spelenderwijze het vertrouwen vergoten bij je kind (en hierdoor vaak ook bij jezelf) in eigen kunnen en lichaam. Neem dan contact op. Bij genoeg aanmeldingen start er een nieuwe Contakids cursus.

Klik hier als je interesse hebt voor een Contakids workshop/cursus of een vraag hebt.

Geschreven door Nikki Rasing
Gepubliceerd: November 2019

Leave a Reply